Nico Bouwman buigt zich over een vervelend rupsje

De eikenprocessierups hield de gemoederen de afgelopen maanden flink bezig. Door het hele land veroorzaakt het harige beestje overlast, met veel jeuk tot gevolg. Het lijkt ieder jaar erger te worden. Als ik de deskundigen mag geloven, hebben we dit te danken aan klimaatverandering, te strak gemaaide bermen (waardoor de rups geen natuurlijke vijanden meer heeft) en de massale aanplant van eiken de afgelopen 30 jaar.

Als ik mensen hoor klagen over dit vervelende rupsje, ga ik als jurist automatisch denken: wie is er eigenlijk juridisch verantwoordelijk voor al die overlast? Noem het gerust beroepsdeformatie. Ik kon het in ieder geval niet laten om eens even in de wet en de rechtspraak te duiken.

Zo kwam ik een uitspraak uit 2008 tegen van een rechter uit Roermond. In deze zaak ging het om een boer die de gemeente aansprakelijk stelde. Vlakbij de graslanden die hij had gehooid, stonden eikenbomen waarin de gehate rups actief was. Deze bomen waren in eigendom van de gemeente. De boer stelde dat de gemeente onvoldoende zorg in acht had genomen bij de bestrijding van de eikenprocessierups. Daardoor waren er volgens hem brandharen van de rupsen terecht gekomen in het hooi, waardoor het hooi waardeloos was geworden. Deze schade wilde hij van de gemeente vergoed zien.

De rechter overwoog dat een eigenaar van eikenbomen een zorgplicht heeft om de overlast die de eikenprocessierups met zich meebrengt te voorkomen dan wel te beperken, aangezien bekend is dat deze rups een gevaar kan opleveren voor de volksgezondheid. Dat betekent dat je als eigenaar van de boom maatregelen moet treffen. De rechter oordeelde verder dat je moet proberen de rups te weren (preventieve maatregelen). Wanneer dat niet werkt (of niet mogelijk is), moet je op een effectieve manier waarschuwen voor het gevaar van overlast.

De gemeente had volgens de rechter in dit geval voldoende gedaan om de overlast proberen te voorkomen en te beperken. Je hoeft als eigenaar van de bomen niet meer te doen dan het zoveel mogelijk proberen te beperken van de overlast.

Deze uitspraak beantwoordt een aantal juridische vragen over de eikenprocessierups, maar ik kan er nog wel veel meer bedenken. Misschien zoekt een rechtenstudent nog een leuk onderwerp voor een scriptie. En misschien moet de rest van Nederland z’n energie maar vooral steken in het proberen te voorkomen en het bestrijden van het vervelende beestje.

mr. Nico Bouwman is zelfstandig advocaat in Staphorst en schrijft iedere vier weken een column over zijn vakgebied. NICO Advocatuur houdt kantoor aan de Gemeenteweg 72. Neem gerust vrijblijvend contact op via 06 340 93 944 of info@nico-advocatuur.nl.