Artritis, artrose? Dit is het verschil

Artritis en artrose worden regelmatig door elkaar gehaald. Niet alleen omdat de namen op elkaar lijken, maar ook omdat beide aandoeningen te maken hebben met de gewrichten. Wat is het verschil?

Artritis is een ontsteking binnenin één van de gewrichten of het kapsel daaromheen, die ontstaat door een reumatische aandoening of een infectie. De meest voorkomende vorm is reumatoïde artritis, een auto-immuunziekte waarbij het eigen immuunsysteem zich keert tegen het lichaam en zo zorgt voor ontstekingen in het slijmvlies van de gewrichten. Artritis kan in één gewricht voorkomen, maar zit vooral bij een reumatische oorzaak vaak in meerdere gewrichten.

De symptomen van artritis – voornamelijk reumatoïde artritis – hebben geen standaard opbouw. Bij de één begint het heel plotseling, terwijl anderen sluipende klachten hebben voordat de diagnose gesteld wordt. Bij deze vorm, waarbij er geen infectie van buitenaf is, beginnen klachten vaak in handen en voeten. De gewrichten worden stijf, dik, pijnlijk of warm. Andere symptomen van artritis zijn:
  • Pijnlijke gewrichten in rust, dus zonder dat je ze beweegt of kracht zet.
  • De klachten zijn symmetrisch: je hebt zowel aan de linker- als de rechterkant van je lichaam gewrichtsproblemen.
  • Bij het opstaan zijn pijn en stijfheid het ergst.
  • Je hebt last van vermoeidheid.
We spreken van artrose als het kraakbeen dat tussen de botten in een gewricht zit in grote mate afgenomen is. Dat kraakbeen zorgt ervoor dat de botten die samenkomen in een gewricht gemakkelijk over elkaar glijden; dat mechanisme verdwijnt. Ook het gewricht zelf en de slijmvliezen in het gewricht kunnen in kwaliteit afnemen bij artrose, waardoor het minder goed functioneert. 

In het kraakbeen zelf zitten geen zenuwen, waardoor de afname hiervan niet direct pijnlijk is. Wel komen andere zenuwen bloot te liggen en dat zorgt wél voor klachten. Een versleten heup is bijvoorbeeld ook een vorm van artrose. Meestal ontstaat artrose door ouderdom, maar soms kan een ongeluk of ontsteking (zoals artritis) de boosdoener zijn.

Artrose kan in alle gewrichten voorkomen en kan voor verschillende klachten zorgen, die uiteenlopen van mild tot zeer pijnlijk. Vaak ontstaan ze geleidelijk en worden ze – vooral zonder behandeling – steeds erger. In eerste instantie komen vooral stijfheid en pijn bij beweging voor. Ook kraken van het gewricht wordt vaak gezien als klacht. De symptomen van artrose breiden zich daarna vaak uit, bijvoorbeeld met deze klachten:
  • Verlies van spierkracht
  • Moeite met bewegen van het gewricht
  • Nachtelijke pijn in de gewrichten, waardoor de nachtrust verstoord raakt